Zmiana zatem niewątpliwie przydatna – czekamy na następne (choćby publikację adresu email abonenta, jeśli ten ma na to ochotę)…

2009 rok zakończył się liczbą 1 629 929 aktywnych domen w rejestrze .pl. W porównaniu z IVQ 2008 r nastąpił wzrost netto liczby domen o 306 475. Średnio każdego dnia rejestrowano 2600 nazw.

Wzrost nowych domen odnotowano we wszystkich 4 kwartałach 2009 roku, przy czym rekordowy okazał się IIIQ: przybyło wtedy 100 719 domen. W IQ wzrost wyniósł 47 488, IIQ to 67 081 a IV 91 187 nowych domen.

Dzięki takim wynikom rejestr domen .pl znajduje się na 5 miejscu wśród rejestrów europejskich -  pierwsza 10 wg stanu na koniec grudnia 2009 wygląda nastęująco:

1. .de – 13 324 120
2. .uk – 8 082 887
3. .nl – 3 683 477
4. .it  – 1 790 506
5. .pl – 1 629 929
6. .fr – 1 608 374
7. .es – 1 199 422
8. .dk – 1 036 407
9. .be – 979 400
10. .se – 938 264

Warto zauważyć, że tuż za nami znajduje się domena .fr, jednak ze względu na pewne zawirowania w tym rejestrze raczej „nas” nie przegonią. Co więcej, przy tak dynamicznym rozwoju polskiego rynku raczej warto spojrzeć wyżej, na 4 miejsce – jest ono w zasięgu końcówki .pl.

Niestety, pomimo całkiem niezłej dynamiki rejestracji nie sprawdziły się przewidywania z ubiegłego roku o liczbie domen na koniec 2009 – wówczas prognozowano, że liczba nazw rejestru .pl przekroczy 1 850 000, a dynamika będzie na poziomie 9%/Q. Ale tak czy inaczej z Krajowym Rejestrem Domen jest dość dobrze.

Poniżej garść innych, ciekawych danych, z raportu

NASK od ponad 7 lat umożliwia rejestrację domen klientom za pośrednictwem firm, które mają podpisane specjalne porozumienia – to tzw. Partnerzy (jest ich ponad 100). Po wprowadzeniu w 2009 r. nowego modelu pre-paid (wcześniej wymagane było wpłacenie wysokiej kaucji itp) ich liczba dość dynamicznie rośnie.

W IVQ 2009 Partnerzy obsługiwali ponad 97% wszystkich domen .pl – oznacza to, że bezpośrednio w NASK utrzymywanych jest jedynie prawie 40 000 nazw.

Największy udział w rynku na koniec 2009 roku miał Home.pl – 25,81. Tuż za nim znajduje się Netart (24,8%). Dalej są: az.pl (9,76%), Consulting Service (7,96%), Michau Enterprises (4,93%), Dinfo (3,86%), DomainMaker (3,40%), Active24 (2,28%), Onet.pl (1,41) i Varia (0,88%). Tak wygląda pierwsza dziesiątka największych polskich rejestratorów domen.

Udział w obsłudze unikalnych abonentów jest nieco inny – tym razem na pierwszym miejscu jest Netart (24,72%), a Home.pl – drugi (24,28%).

Raport, oprócz wielu innych danych (WLS, DNT itp) pokazuje jeszcze jedną ciekawą rzecz: pod koniec 2009 roku domeny „zaparkowane” stanowiły prawie 5% wszystkich nazw domen rejestru .pl. Zdecydowanym liderem, u którego parkowane są domeny, okazała się firma NameDrive – jej udział wyniósł ponad 70%. Główny konkurent, Sedo, zanotowal udział 28,5%. Jak widać reszta graczy na tym rynku (takich jak Parked.com i Bodis.com) musiała podzielić między siebie niespełna 1,5%

Pełna wersja raportu do pobrania ze strony NASK.

Główny wniosek, jaki płynie z raportu to fakt, iż 2008 rok był rekordowy pod względem dynamiki rejestracji nowych domen .pl – na koniec grudnia liczba nazw w domenie .pl przekroczyła 1 300 000, podczas gdy rok wcześniej było to ok. 760 000, co stanowi roczny wzrost w wysokości 73,5%.

To ogromny wzrost w porównaniu do 2007 roku, pokazujący jednocześnie, że rynek domen w Polsce jest rynkiem w pełni zasługującym na miano „dojrzałego„: liczba 1 300 000 domen stawia Polskę na piątym miejscu wśród krajów UE i 10. na świecie, natomiast sama dynamika stawia .pl na pierwszym miejscu w Europie.

Co jednak spowodowało taką dynamikę? Zmiana polityki cenowej NASK: obniżenie ceny rejestracji domen polskich o kilkadziesiąt procent i ceny opcji na domenę (WLS - Wait List Service), a także wprowadzenie nowej usługi „testowania domen” (DNT - Domain Name Tasting).

Na pewno na wzrost miały również zmiany i ułatwienia kierowane do środowiska domainerów (rynek wtórny): zmiana polityki informowania o wygasaniu domen (dokładne daty usunięcia domen z systemu Registry zapisane w WHOIS), publikacja listy domen wygasających, a także raportów z zapytań o nieistniejące domeny (NXDOMAIN). A to wszystko głównie dzięki temu, że cały ciężar rejestracji i obsługi domen przerzucony jest na Partnerów. I dobrze.

Odnowienia domen .pl

Nieco inaczej wygląda sytuacja związana z odnowieniami domen – widać wyraźny trend spadkowy w ostatnich latach: w 2006 poziom odnowień to 78%, w 2008 72%. Powód? Banalny: coraz więcej osób kupuje domeny „sezonowo” (produkcje, seriale, kampanie marketingowe itp.), albo pod wpływem emocji i cen „za grosze”; gdy przychodzi do odnowienia dużo wyższa cena jest problem i domena nie zostaje odnowiona.

Wg prognoz NASK w 2009 roku wartość poziomu odnowień domen w stosunku „rok do roku” będzie oscylować na poziomie 70%.

Udział w rynku poszczególnych Partnerów

W Programie Partnerskim NASK, umożliwiającym sprzedaż domen przez firmy zewnętrzne, uczestniczy ponad 100 podmiotów. Partnerzy rejestrują ok. 96% wszystkich domen w rejestrze .pl. Jak widać z raportu, czołówkę stanowią dwaj gracze: Home.pl (27% udziału w rynku – 350 tysięcy domen polskich) i NetArt (24% udziału); co ciekawe NetArt właśnie pochwalił się liczbą 500 000 obsługiwanych przez siebie domen, co stawia go na pozycji lidera jeśli chodzi właśnie o obsługę domen (nie rejestrację). Aczkolwiek pojawiają się już głosy, że wyliczenia NetArt nie są rzetelne (artykuł w Webhosting.pl – fragnment w ramce „500 tys. domen w nazwa.pl ? czy aby na pewno?”) – cóż…

Onet.pl jest w pierwszej dziesiątce spośród ponad 100 firm, co, biorąc pod uwagę fakt, iż rejestracja domen nie jest w żadnym wypadku główną działalnością Onet.pl, jest wynikiem bardzo dobrym.

Rynek domen .pl na tle Europy i Świata

Warto zauważyć, że liczba przypadających domen na 1000 mieszkańców w Polsce jest dużo wyższa, niż w niektórych dużo bardziej rozwiniętych krajach (Japonia, Korea, Francja, Hiszpania). Co więcej, w krajach tych sama dynamika wzrostu liczby domen jest w porównaniu z .pl znacznie niższa.

Prognozy na 2009

Dokładna analiza raportu 2008 przynosi prosty wniosek: w 2009 roku wzrost liczby nowych domen powinien być kontynuowany. Być może sama dynamika nie będzie tak wielka, jak w porównaniu z rokiem 2007, niemniej jednak powinna być zauważalna. Jak szacuje sam NASK, na koniec 2009 rejestr .pl powinien mieć 1 850 000 nazw domen.

Poprosiłem zatem BOK tej firmy o przeprowadzenie weryfikacji abonenta – m.in. ze względu na to, że w regulaminie świadczenia usług tej firmy znajduje się stosowny zapis o tym, że klient powinien podać prawdziwe dane w momencie rejestracji domeny (czyli standardowy punkt regulaminu). I co? I, parafrazując kultowy już film Psy – jajco.

Korespondencja z pracownikiem BOK tej „firmy z literką N w nazwie” wyglądała tak:

Zapytałem ogólnie (nie podając nazw domen) jakie są zasady postępowania w przypadku, gdy dostają sygnał o podejrzeniach złamania regulaminu. Dostałem odpowiedź (plus za szybkość odpowiedzi):

BOK: Dane Abonentów domen zarejestrowanych u nas są (oczywiście w miarę możliwości) sprawdzane. W przypadku wykrycia błędnych lub fikcyjnych danych prosimy o ich poprawienie. Każdy Klient rejestrujący się u nas zobowiązał się do podawania prawidłowych danych w procesie rejestracji domen (akceptując odpowiedni regulamin). Tym samym brak poprawienia danych Abonenta może skutkować nawet usunięciem domeny.

Odpowiedziałem, że mam uzasadnione podejrzenia, że dane dla domen (tu ich lista) są fikcyjne i poproszę o ich zweryfikowanie.

Przyszła odpowiedź:

BOK: W przypadku Abonenta w/w domen nie posiadamy podstaw do przeprowadzenia weryfikacji. Dane nie są ewidentnie błędne (np. losowy ciąg znaków) ani fikcyjne. Weryfikację możemy przeprowadzić w jeszcze jednym przypadku – mianowicie wtedy gdy zgłosi się do nas osoba twierdząca, iż jego dane (lub jego firmy) zostały bezprawnie wykorzystane. Osoba taka musi oczywiście przedstawić nam dokumenty potiwerdzające taki stan rzeczy. Niestety żadna z tych sytuacji nie zachodzi w podanym przykładzie.

Zaskoczyło mnie to stwierdzenie pracownika firmy X, że „dane nie są fikcyjne” – ale skąd on o tym wie, skoro właśnie prawdopodobnie są, a cały problem polega na tym, że X nie chce ich zweryfikować?

Zapytałem zatem tak:

dl: Czyli bez problemu można w XXXXX zarejestrować domenę na dane np. Wieńczysława Nieszczególnego i Państwo, w sytuacji gdy ktoś Wam sugeruje nieprawdziwość takich danych (czyli, że to nie p. Wieńczysław Nieszczególny, ale ktoś inny kupił domenę) NIE weryfikujecie tego np. przez wysłanie do abonenta listu poleconego za potwierdzeniem odbioru, aby te dane zweryfikować?

Przyszedł komentarz:

BOK: W stosownych regulaminach mamy zastrzeżoną możliwość weryfikacji danych, jednak tylko w sytuacji, kiedy „stwierdzimy” nieprawidłowości. Niestety zgłoszenie z zewnątrz nie poparte dokumentacją nie jest dla nas wystarczające, aby dokonać weryfikacji danych Abonenta. Opierając się na Pana przykładzie – jeżeli zgłosi się do nas Pan Wieńczysław Nieszczególny i przedstawi (np. poprzez faks) kserokopię swojego dokumenty tożsamości, z adnotacją, iż nie rejestrował domen, ani nie zlecał nikomu rejestracji domen, to możemy rozpocząc proces weryfikacji. Klient rejestrujący domeny dla swojego Abonenta jest zobowiązany regulaminem do podania prawidłowych danych: „Klient zobowiązany jest do podania prawdziwych danych Abonenta w procesie rejestracji domeny.

Tu już do mnie dotarło, że X wcale nie ma zamiaru zweryfikować tego abonenta – po prostu „nie bo nie”, bo tak wygodnie – po co się męczyć? Kontynuowałem jednak polemikę w celach „poznawczych”:

dl: [...] ja właśnie sugeruję, że osoba taka nie istnieje. Podobnie jak wspomniany p. Nieszczególny – przykład z powieści. Z książki. Osoba fikcyjna. Zatem oczywistym jest, że osoba taka NIE może się zgłosić, bo nie istnieje i innego „zgłoszenia” niż „zewnętrzne” być nie może. Czyli piszę do Was: „sprawdźcie czy ta osoba istnieje bo wydaje się, że nie”, a Wy odpowiadacie: „jeśli ta osoba nieistniejąca się z nami skontaktuje, to my to sprawdzimy”. I to jest właśnie powodem mojego zaskoczenia. Oczywiście, dlatego pytałem o mechanizm tej weryfikacji – jak widać, można u Was całkowicie bezkarnie kupić domenę na nieistniejącego aboneta, byle dane nie były zupełnie „z czapki”, czyli zamiast aaaaa bbbbb wystarczy wpisać jakiekolwiek wymyślone ale brzmiące prawdziwie dane – jak wspomniany Wieńczysław i „X sięnie czepi”. Pytanie jak się to ma do np. Porozumienia z NASK…

Odpowiedź oczywiście w stylu poprzednich:

BOK: Jeżeli dane Abonenta nie są fikcyjne, ani błędne to zakładamy, że Klient w imieniu Abonenta podał prawidłowe dane (zgodnie z regulaminem, który akceptował). Nie jesteśmy w stanie weryfikować wszystkich danych podawanych w naszym systemie. Poza tym nasz system weryfikuje poprawnośc wprowadzanych numerów PESEL oraz REGON/NIP (przy użyciu walidatora), w związku z czym jeżeli dana osoba poda fikcyjne dane Abonenta, posługując się czyimś numerem identyfikacyjnym, to może mieć z tego tytułu problemy w przyszłości (włącznie z odebraniem praw do domeny).

No tak, algorytm do sprawdzania poprawności PESEL (suma kontrolna) jako weryfikacja danych abonenta. No po prostu genialne.

Ostatnia próba:

dl: [...] ja właśnie staram się zwrócić uwagę, że prawdopodobnie są fikcyjne – skąd wiecie, że NIE są? Bo nie wyglądają? A jak wyglądają fikcyjne – tylko „dasdgasd dasdadsa”? Wieńczysław Nieszczególny JEST fikcyjny, ale wg Was takie dane nie byłyby podstawą do weryfikacji? Czy znacie wszystkie mozliwe fikcyjne dane jakie ktoś może wpisać? Piłka po Waszej stronie – sprawdźcie, czy tak faktycznie są to dane prawdziwe, czy jednak nie. Numer PESEL jest weryfikowany sumą kontrolną – jak numer konta bankowego, co nie daje nic w tym wypadku. Reasumują: mam rozumieć, że niniejszym odmawiacie Państwo zweryfikowania, czy abonent domen XXXXXXXXXXXx jest fikcyjny?

I tak, jak się spodziewałem, odpowiedź była jak poprzednie:

BOK: Przykro nam bardzo ale nie mamy podstaw do podjęcia weryfikacji. Pana zgłoszenie (jako osoby trzeciej) nie jest wystarczające do podjęcia działań.

Tak mniej więcej wyglądała cała korespondencja.

Jestem w szoku. Ciężkim. Nie wiem, jak ta sprawa wygląda „u innych”, ale na razie widzę, że bez problemu w „firmie z literką N w nazwie” można zarejestrować dowolną nazwę domeny na fikcyjne dane abonenta, byleby brzmiały jak prawdziwe i można spać właściwie spokojnie – firma nie sprawdzi, czy został złamany m.in. jej regulamin nawet jak ktoś to zasugeruje.

Firmy działające jedynie w sektorze domenowo-hostingowym muszą za wszelką cenę zwiększać ilość posiadanych domen (bo i tylko na tym zarabiają) i jeśli klient płaci, to po co się wychylać, sprawdzać i robić dym (bo usunięcie domeny, nawet na skutek złamania regulaminu, zapewne skończyłoby się szumem, który trzeba by było wyjaśniać itp), co nie jest na rękę w sytuacji, gdy konkurencja na rynku olbrzymia i walczy się o tego klienta dopłacając nawet do niego przez jakiś czas (groszowe promocje…). Może więc słusznie ta „firma z N w nazwie” zlewa tego typu zgłoszenia odpowiadając w zawoalowany sposób „spadaj na drzewo, nie chce nam się sprawdzać”? A może to wcale nie jest problem i powinno się na takie coś pozwalać?

Moim zdaniem niereagowanie w takich sytuacjach przeprowadzaniem weryfikacji może doprowadzić do sytuacji, gdy każdy będzie mógł posiadać dowolną domenę kupioną na dowolne, fikcyjne dane. I żeby było jasne: nie chcę sytuacji jaka jest nadal w NASK, czyli rejestracji domeny na podstawie papierków – mówię o późniejszym reagowaniu na sygnały o nadużyciach, czyli weryfikacji w trakcie korzystania z usługi.

Jak wygląda pełny cennik? Zapraszam do dalszej części artykułu…

Co wynika z powyższego zestawienia? Przeanalizujmy:

0. Oczywiście spadły ceny odnowień wszystkich typów domen, niemniej jednak rynek czekał przede wszystkim na informację o samej domenie .pl.

1. Cena rejestracji domeny polskiej (.pl) pozostaje na niezmienionym poziomie 10 zł netto. I bardzo dobrze. Próba powrotu do poprzedniej ceny (60 netto) byłaby strzałem w kolano – wszyscy przyzwyczaili się do niskiej ceny rejestracji, więc NASK nie miał tu zbyt wielkiego pola do manewru, jeśli chciał zachować dynamikę rejestracji domen na obecnym poziomie. Niemniej jednak nieznaczne podniesienie tej ceny do poziomu 20 PLN (biorąc pod uwagę następny akapit) byłoby uzasadnione.

2. Zgodnie z oczekiwaniami i wcześniejszymi zapowiedziami została ustalona cena odnowień domen polskich – oczekiwane były dwa scenariusze:

a. zmiana ceny rejestracji na 20 PLN i obniżenie ceny odnowienia na 30 PLN;

b. pozostawienie opłaty rejestracyjnej za .pl-kę na poziomie 10 PLN i obniżenie opłaty za odnowienie do 40 PLN.

NASK wybrał scenariusz b. Czy to źle, czy dobrze? Szczerze mówiąc nie wiem (czas pokaże), ale mam przeczucie, że zdecydowanie lepsze efekty byłyby przy zastosowaniu scenariusza „a”, czyli obniżenia ceny odnowień do 30 PLN/domena.

3. Cieszy, że NASK dba o popularność domen takich, jak żółw.pl czyli IDN (domen ze znakami diakrytycznymi, czyli popularnie mówiąc „ogonkami”) pozostawiając opłaty za rejestrację i odnowienia takich domen takie same, jak obecnie, czyli 10 PLN.

Reakcja rynku będzie zapewne nijaka, czyli obędzie bez euforii: ci, którzy mają kilka(naście) domen nie odczują w swoich portfelach wielkiej różnicy pomiędzy ceną 30 a 40 zł. Właściciele kilkuset i więcej domen oraz ci, którzy kupili domenę w promocjach typu „domena za złotówkę” będą zapewne w przypadku niektórych z domen działać na zasadzie „założę opcję i niech domena spadnie, a zarejestruję ją na nowo za złotówkę„.Jedno się jednak w tym wszystkim liczy i jest pozytywne: NASK wreszcie zauważył problem zbyt wysokiej ceny i coś z tym robi. Miejmy nadzieję, że doczekamy się w Polsce modelu cenowego znanego z rynków zachodnich/globalnych, czyli płaskich cen na rejestrację i odnowienia.

Co na to wszystko sam NASK? Wypowiedź szefa działu domen, Andrzeja Bartosiewicza, publikuje serwis webhosting.pl:

Obniżka cen przedłużeń domen jest przede wszystkim wyjściem naprzeciw oczekiwaniom rynku a nie działaniem obliczonym na zwiększenie procentu odnowień domen, który w zeszłym roku wyniósł 75%; [...] nie ma żadnych przesłanek, by sądzić, że poziom ten w przypadku domen .pl zwiększy się dzięki obniżce cen. Najprawdopodobniej będziemy odnotowywali analogiczny poziom tego wskaźnika również w roku 2009.

Podsumowując: mogło być lepiej, ale i tak jest dobrze.

A na zakończenie wyniki sondy, którą przeprowadziliśmy w ubiegłym tygodniu w portalu republika.pl, webmasterskiej części portalu Onet.pl – wyniki do samodzielnej analizy…

1. 00:00 – 07:30
2. 09:00 – 11:45
3. 13:00 – 15:45
4. 17:00 – 23:45

Dynamiczny update DNS dotyczy wyłącznie nowych rejestracji i zmiany delegacji – nie dotyczy to domen które zostały np. odnowione ze stanu „expired”.

Pełne przeładowanie stref .pl, które uwzględnia wszystkie zmiany odbywa się trzy razy dziennie o godzinach:

1. 08:35
2. 12:55
3. 16:55

Jak to zatem jest, że niektórzy rejestratorzy do zmiany abonenta domeny czy do wydania kodu autoryzacyjnego authinfo wymagają przesłania wniosku i kompletu innych dokumentów, a inni pozwalają na zrobienie tego bezpośrednio po zalogowaniu się do panelu zarządzania domeną?

Odpowiedź nie jest wcale prosta i pozwolę sobie wcześniej na małą dygresję.

Kilka lat temu, gdy rynek domen nie był tak rozwinięty jak obecnie (wysokie ceny rejestracji, mała liczba firm mających podpisane porozumienia o współpracy z rejestrami typu NASK, ogólnie mała świadomość internetowa użytkowników końcowych), sprawa była prosta. Ktoś, kto kupił domenę bardzo rzadko się jej „pozbywał”, rynek wtórny domen praktycznie nie istniał, zatem nie było potrzeby częstej zmiany abonenta i/lub pobierania kodu authinfo służącego do przeniesienia domeny do innej firmy rejestrującej (np. ze względu na niższą cenę odnowienia danej domeny).

Obecnie sytuacja wygląda inaczej: domeny polskie (.pl) można rejestrować u 75 bezpośrednich Partnerów NASK (stan na 4 kwietnia 2008 roku), liczba zarejestrowanych domen polskich niedługo dobije do miliona, a sam rynek wtórny domen dzięki obecności platform takich jak SEDO, NameDrive, Bodis.com, czy nawet Allegro rośnie w siłę i staje się coraz bardziej znaczącym źródłem przychodów w branży elektronicznej. Wiadomo, że nie ma sensu porównywać obrotów związanych z handlem domenami do obrotów branży reklamowej, niemniej jednak coraz częstsze spektakularne przypadki sprzedaży domen za dziesiątki tysięcy Euro dają do myślenia i rozbudzają nadzieję wielu na szybki i ogromny zarobek na handlu domenami.

I tu dochodzimy do sedna sprawy. Domena to wirtualny twór obecny w Internecie. Domenę „kupuje się” (celowo upraszczam i unikam prawniczego języka ) na określony czas (abonament) u rejestratora. Przez ten czas właścicielem jest ta osoba, której dane zostały podane w formularzu rejestracyjnym domeny i zostały przesłane do NASK. Dane te można sprawdzić w bazie WHOIS (w przypadku domen rejestrowanych na osobę fizyczną tylko wtedy, gdy nie została włączona przez rejestrującego blokada wyświetlania tych danych).

Co jednak w sytuacji, gdy właściciel sprzeda domenę? Dane trzeba zmienić. A co, jeśli zachodzi potrzeba przeniesienia domeny? Trzeba mieć authinfo, czyli kod autoryzacyjny umożliwiający zlecenie u „nowego” rejestratora przeniesienia domeny. Teoretycznie wystarczyłoby zalogować się do panelu zarządzania domeną, zmienić dane i pobrać kod authinfo. I przenieść do nowego rejestratora. I wielu rejestratorów na to pozwala!

W czym zatem problem? W tym, że wszystko ładnie, pięknie, prosto, ale skąd pewność, że zmiany dokonał, albo kod pobrał i domenę przetransferował rzeczywisty właściciel domeny, a nie ktoś, kto uzyskał „nieautoryzowany dostęp” do panelu zarządzania, czyli ukradł/odgadł hasło?

Co więcej (i niestety wiem to z „mojego podwórka„): ciągle „świadomość Internetu” wśród jego użytkowników jest stosunkowo niewielka – mam tu na myśli bardziej techniczną część sieci. Wiele osób/firm posiada/chce posiadać swoje „wizytówki” w internecie, bo wiedzą, że to niemały kanał reklamowy, albo że tak wypada.

Ale wielu z nich nie ma pojęcia o technologii, zasadach działania (bo w sumie nie musi mieć) i do obsługi „strony” wybiera „znajomego znajomego, który ma znajomego co się zna„. I taki „ktoś” ma w swoim panelu (załóżmy) 10 domen należących do 10 różnych firm, które obsługuje (sytuacja, powtarzam, NIE jest teoretyczna). A właścicielem tych domen NIE jest ten „ktoś„, lecz poszczególne firmy. I teraz gdyby taka osoba miała możliwość zmiany abonenta w panelu zarządzania – JAK możliwe byłoby zagwarantowanie, że NIE zmieni danych abonenta danej domeny bez wiedzy i zgody prawowitego właściciela? Moje ulubione wyrażenie „nie da się„…

Jest jednak sposób, który pozwala zwiększyć pewność, że osoba, która zmienia dane właściciela i/lub pobiera kod authinfo jest co najmniej do tego upoważniona. Sposób prosty i stosowany przez część rejestratorów (Onet.pl, Home.pl, Nazwa.pl i wielu innych). Polega on na konieczności dostarczenia wniosku podpisanego przez właściciela wraz z ewentualnymi innymi dokumentami potwierdzającymi, że ten „ktoś” to albo właściciel, albo ma od właściciela upoważnienie. Wniosek można dostarczyć emailem (skan) , faksem, pocztą tradycyjną, kurierem, osobiście…

Można powiedzieć „Jak ktoś będzie chciał to prześle dowód kolegi albo pobawi się PhotoShopem [...]„.

Jasne, ale można odpowiedzieć krótko: to jest fałszerstwo. Część ludzi ciągle traktuje internet jako coś anonimowego, zabawkę i zakładają, że to tylko nic nie znaczące kliknięcia. Podrobienie dokumentu to już jednak nawet w świadomości dziecka przestępstwo, zatem można założyć, że jest to również coś w rodzaju straszaka na tych, którzy przez panel zmieniliby dane – tu się po prostu boją. Papier to papier. I to właśnie powoduje, że można założyć, że bardziej prawdopodobnym jest to, że przesłany dokument jest rzeczywiście autoryzowany przez właściciela, albo że co najmniej on o tym wie. O cesji online tego powiedzieć nie można.

Dalej: na każde żądanie NASK rejestrator powinien wykazać, na jakiej podstawie została wykonana cesja. W przypadku dokumentu jest to prosta sprawa i albo potwierdza się, że to właściciel dokonał zmiany abonenta, albo nie i wtedy doniesienie do prokuratury wraz z „namacalnym” dowodem fałszerstwa. W przypadku cesji online są do dyspozycji jedynie logi.

Ktoś powie, że to „próba powrotu do czasów rejestracji domen za pomocą faksu (tak było na początku w NASK)„.

Niestety nie jestem w stanie się z tym zgodzić. W pewnych sytuacjach MUSI istnieć metoda weryfikacji chroniąca tak na prawdę właściciela usługi nawet kosztem „pseudo komfortu”, a która z drugiej strony pokaże potencjalnemu złodziejowi, że sporo ryzykuje. Dostęp online na to nie pozwala: dostęp do konta, jak wykazałem wyżej, może posiadać ktoś, kto nie jest właścicielem danej domeny i tym samym nie jest uprawnionym do wykonania cesji, ale sam dostęp ma jak najbardziej legalnie. Jeśli taki ktoś zrobi cesję – dla rejestratora oferującego cesję online będzie to „właściciel”. Jeśli taki ktoś podeśle sfałszowany dokument – sprawa będzie jasna.

Jest jednak druga strona medalu (a nawet trzecia i czwarta): są tak właściwie (a przynajmniej ja w tej sprawie widzę) dwa główne punkty odniesienia: hurtownika domen (czyli kogoś, kto czynnie uczestniczy w handlu domenami na SEDO itp) i zwykłego, końcowego klienta detalicznego.

Z punktu widzenia hurtownika oczekiwane są maksymalnie liberalne zasady zmiany właściciela i wydawania kodu authinfo, do braku kontroli przez rejestratora włącznie. Innymi słowy taki ktoś oczekuje szybkiej i bezproblemowej cesji online i szybkiego wydawania kodu authinfo przy zerowej weryfikacji offline czy ma do tego prawo. I są rejestratorzy, którzy takie zasady mają. I zapewne dobrze (z pkt widzenia hurtownika).

Zwykły użytkownik internetu oczekuje jednego: aby jego usługa była bezpieczna i że NIE nastąpi nieautoryzowane jej przejęcie. A to może zapewnić postępowanie, jakie opisałem wyżej (wniosek –> email itp. –> cesja).

Podnoszone rzekome trudności w przesłaniu wniosku mailem, faksem, pocztą w odniesieniu do większego dzięki temu poziomu bezpieczeństwa usługi nie jest, mówiąc obiektywnie, wcale wielkim problemem. Ale powtarzam: dla zwykłego użytkownika.

Ostatnimi czasy wprowadzane są rozwiązania pośrednie – przykładowo Az.pl, po wycofaniu się jakiś czas temu z możliwości dokonywania cesji online, wraca do tej funkcjonalności: do osoby zarządzającej panelem (właściciela) wysyłana jest umowa pomiędzy nim a Az.pl, po zawarciu której cesja online ponownie jest dostępna. Dzięki temu właściciel dużej ilości domen i często handlujący zgadza się na „ryzyko” i wtedy rejestratora nie interesują sprawy utraconego dostępu do konta i konsekwencji z tym związanych. Ale jednocześnie Az.pl zastrzega, że „[...] ma prawo w każdej chwili zażądać takiego dokumentu i w przypadku jego braku oddać domenę poprzedniemu abonentowi[...]„. Być może jest to najlepsze wyjście – czas pokaże.

Ktoś wreszcie powie: „Pamiętajmy, że domena to nie samochód – nawet jak ktoś ją „ukradnie” to ona nie znika. I dopiero w takiej sytuacji brak umowy / faktury / cesji będzie dowodem na to, że zmiana właściciela nastąpiła bezpodstawnie.”

Owszem, nie znika w otchłani Internetu, ale jeśli ktoś (ten zwykły użytkownik) wejdzie do panelu i nie zobaczy tam swojej domeny, bo ktoś zmieni dane i ją „wyniesie”, to najpierw spanikuje, później oskarży rejestratora o kradzież, a dopiero jak ochłonie, to przyjmie do wiadomości, że „tak po prostu już jest jak cesję i kody można zrobić/pobrać online„.

I zacznie się odkręcanie sprawy przy udziale oczywiście rejestratora, bo zwykły użytkownik nie ma takiej świadomości, jak domenowy „geek” i sobie zapewne sam nie poradzi w odzyskaniu domeny. A ile czasu (i pieniędzy) przez to straci?

Na zakończenie tego elaboratu (ciekawe, czy ktoś doczytał do tego miejsca ) powtórzę to, co napisałem: biorąc pod uwagę to, że domena może być czasem bezcenna dla klienta, nie uważam, żeby przesłanie wniosku (zamiast umożliwienia tego przez panel administracyjny) było czymś niezrozumiałym.

Zwłaszcza dotyczy to sytuacji, kiedy właściciel domeny „upoważnia” kogoś do np. opieki nad domeną, stroną WWW itp, podając mu hasło do panelu zarządzania swoją usługą, ale NIE upoważnia go do zmiany abonenta, czy zmiany rejestratora – przedstawienie rejestratorowi dokumentu podpisanego przez właściciela pozwala nabrać pewności, że cesję (authinfo) robi sam właściciel domeny (albo osoba przez właściciela upoważniona), a nie osoba „tylko” posiadająca login i hasło do panelu zarządzania.

Klient ma pewność, że kod autoryzacyjny (i sama domena) nie wpadnie w niepowołane ręce, dzięki czemu ten nie straci kontroli nad swoją własnością. Jeśli zaś ktoś podrobi podpis – łatwiej można go ścigać za fałszerstwo.

Przy okazji lipcowego wyłączenia WHOIS, na stronie http://dns.pl/cgi-bin/whois.pl przestała być publikowana data utworzenia domeny. Powód? „Troska o bezpieczeństwo danych przechowywanych przez NASK„.

Obecnie, po ponad półrocznej przerwie, dostęp shellowy został przywrócony, zmienił się jednak w stosunku do poprzedniego zakres informacji publikowanych w ten sposób – teraz dla domeny .pl dostępne są: dane rejestratora, daty utworzenia domeny (również dla domen znajdujących się aktualnie w stanie „trwa postępowanie wyjaśniające” i zarezerwowanych, oczekujących na rejestrację) i ostatnio dokonanej zmiany na tym obiekcie, serwery DNS, informacja o nałożonej opcji, dane kontaktu technicznego.

Jak widać w stosunku do zakresu publikowanych danych przed lipcowym wyłączeniem WHOIS nastąpiła jedna ważna zmiana: NIE są publikowane dane abonenta domeny, zatem jeśli ktoś zechce się dowiedzieć, kto jest właścicielem konkretnej domeny, będzie musiał nadal skorzystać z WHOIS na stronie NASK lub na stronach rejestratorów domen.

Przykład publikowanych danych dla WHOIS przez shell:
DOMAIN: blizejdomen.pl
registrant's handle: ont_o83435 (INDIVIDUAL)
nameservers: dns.home.pl. [62.129.252.30]
dns2.home.pl. [213.25.47.166]
created: 2007.12.13 03:41:51
last modified: 2008.02.20
option: the domain name has not option
Technical Contact: data restricted
REGISTRAR: Grupa Onet.pl SA
ul. G. Zapolskiej 44
30 - 126 Krakow
Polska/Poland
+48. 12 2600200
bok at onet.pl
Whois database last updated: 2008.03.18
Registrant data available at http://dns.pl/cgi-bin/en_whois.pl

Powodem niepublikowania danych abonenta jest wspomniana wyżej „dbałość o bezpieczeństwo baz [...]„. Przyznam, że osobiście nie jestem przekonany do tego, że ukrycie kontaktu abonenta przez port 43 przy jednoczesnym publikowaniu ich na stronie NASK wpłynie w znaczący sposób na uniemożliwienie skopiowania bazy.

Jaki bowiem problem przełamać captchę którą jest blokowany dostęp do WHOIS na stronach NASK np. tak, jak robią to spamerzy (inny artykuł tuta) i pobrać zawartość WHOIS przez www, albo stworzyć „mały botnet” i pobrać przez strony rejestratorów? Jeśli ktoś chce (i co wazniejsze: potrzebuje i moze sobie pozwolić na pewien nakład środków), to sposób znajdzie. Obojętnie czy kontakt abonenta będzie publikowany w WHOIS przez shell, czy nie.

Niestety, teraz brak tych danych utrudnia życie wszystkim tym, którzy dla własnych potrzeb korzystają (korzystali) z np. takiego sprytnego narzędzia jak Sam Spade czy http://www.kloth.net/services/whois.php – chodzi tylko i wyłącznie o wygodę. O ile bowiem po całkowitym wyłączeniu dostępu przez shella w lipcu 2007 roku byłem w stanie przyjąć argumentację, że jest to również ochrona serwerów NASK przed łapaczami domen, o tyle teraz argument o ochronie bazy do mnie nie przemawia z powodów podanych wyżej.

Z drugiej strony cieszy mnie, że NASK w ten sposób dba o wzrost PageViews stron rejestratorów, którzy dostęp do pełnego WHOIS (limitowany, ale jednak) oferują

Co ciekawe, są serwisy, które NIE funkcjonują pod adresami BEZ tego magicznego, archaicznego już, www. Przykłady? Proszę bardzo: pierwszy z brzegu adres – http://pekao.com.pl/ – serwis internetowy jednego z większych polskich banków pod takim adresem nie działa – funkcjonuje tylko pod adresem z www, czyli http://www.pekao.com.pl. Takich przykładów są oczywiście setki (tysięcy).

Wiele osób wpisuje zatem w swoich przeglądarkach ciąg www przed praktycznie każdym adresem niejako profilaktycznie – po co w końcu zgadywać, czy domena jest skonfigurowana i zobaczymy oczekiwany serwis po wpisaniu samej nazwy domeny, czy administrator serwera DNS ustawił jedynie subdomenę www i taki adres należy wpisać.

A że o zgubienie pierwszej kropki wcale nie trudno, adresy wwwjakasnazwa.pl coraz częśćiej nie zwracają błędu „Nie można odnaleźć serwera…”, lecz kierują na strony parkingowe. I dobrze – dzięki temu szybciej „stuknie” milionowa domena .pl w NAS, co ma nastąpić, według wróżenia z fusów, już niebawem

Wprowadzenie ENUM było długo konsultowane z Urzędem Komunikacji Elektronicznej, w wyniku których wprowadzono wreszcie możliwość rejestracji domen ENUM dla każdego chętnego. Cena to 5 zł/rok.

Zasady działania i rozmaite zagadnienia technologiczne są opisane w prezentacjach dostępnych na stronach, do których adresy znajdują się na końcu artykułu, zatem tu jedynie mała kwintesencja systemu ENUM.

System nazw domenowych (Domain Name System, czyli po prostu DNS) to rozwiązanie zapewniające konwersję adresów domenowych na adresy IP.

Dzięki wykorzystaniu DNS nazwa domenowa np. blizejdomen.pl zostaje przekonwertowana na adres IP (tu: 62.129.227.117). Dla ENUM nie jest kluczowe uzyskanie adresu IP serwera na którym jest np. serwer WWW obsługujący domenę, ale przede wszystkim wiązanie różnorakich serwisów telekomunikacyjnych z zapisanym numerem telefonu w postaci domeny internetowej. ENUM wykorzystuje rekordy NAPTR RR (The Naming Authority Pointer DNS Resource Record) w celu ustalenia, jakie serwisy są związane z konkretną nazwą domenową.

Jedną z zalet użytkowania domen ENUM jest potencjalna możliwość wsparcia rozwoju rynku usług konwergentnych, gdzie jeden numer telefoniczny służy do korzystania z wielorakich usług telekomunikacyjnych. W początkowym okresie funkcjonowania ENUM, można spodziewać się że wpisy w systemie DNS będą wykorzystywane głównie do zapewnienia realizacji połączeń VoIP bez tranzytu poprzez inne sieci niż sieci IP, z wykorzystaniem numeracji E.164 (źródło: UKE).

Więcej informacji znajduje się na stronach NASK (http://dns.pl/ENUM/index.html), UKE (TUTAJ i TUTAJ) i w prezentacjach Andrzeja Bartosiewicza, kierownika Działu Domen Internetowych NASK